Giống như thắc mắc của tôi khi lần đầu xem bộ phim nổi đình đám “Ông bà Smith” đó là tại sao người phụ nữ sau khi lấy chồng phải đổi sang họ chồng mà không được giữ tên họ thời con gái. Điều này liên quan đến pháp luật Mỹ trong nhiều thập kỷ trước.
Theo luật pháp trước đây, một cặp vợ chồng được xem là “one person in law” tức là một cư dân hợp pháp. Như vậy sự tồn tại của người vợ được sáp nhập vào người chồng. Sau kết hôn thì người vợ không còn tồn tại dưới hình thức là một cá thể độc lập nữa. “Tục lệ gia trưởng” này bắt nguồn từ nước Anh ở thế kỷ 14, họ cho rằng người vợ là “tài sản” của người chồng, thuộc “sở hữu” của người chồng. Vào thời điểm này, đàn bà có chồng không được sở hữu tài sản, đi bầu hoặc tham dự ngành luật. Quan niệm này đã lan truyền đến các nước lớn khác, trong đó có Mỹ.
Ảnh Flickr
Trong cuộc sống hằng ngày người vợ sẽ được gọi là Ms + husband-first-name (họ của chồng). Theo như người Mỹ của những thập niên trước thì đó là cách gọi mang tính trịnh trọng và lịch sự về địa vị của một người phụ nữ đã lấy chồng. Nếu li dị thì người vợ sẽ trở về với họ thời con gái.
Đến năm 1972, luật theo họ chồng đã bãi bỏ nhưng cho đến tận ngày nay nhiều phụ nữ Mỹ vẫn chọn lấy họ chồng. Vì sao vậy?
Phải đến khi xem bộ phim Friends – sitcom nổi tiếng nhất nhì nước Mỹ thì tôi đã hiểu được phần nào. Nhân vật Monica đã vui vẻ cả ngày khi được người khác gọi là ông bà Bing theo họ của chồng, dù có vẻ ông chồng Chandler không mấy vui vẻ vì cái họ có vẻ ngớ ngẩn của gia đình mình. Hay là như cô nàng cá tính Pheobe, thay vì đi đổi họ theo chồng hoặc giữ nguyên họ như thời con gái thì cô lại đi đổi họ tên thành công chúa, nhưng sau đó cô đã đi đổi lại họ theo chồng vì đó mới là cái tên cô mong muốn. Có thể thấy, dù không bị ràng buộc về pháp lý nhưng người phụ nữ vẫn muốn đổi họ theo chồng với mong muốn được gắn kết trọn vẹn với bạn đời. Trên thực tế, nếu vẫn theo họ chồng thì các giấy tờ văn kiện sau này của cả gia đình, bao gồm cả người con sẽ đỡ phức tạp hơn rất nhiều.
Luật phát Mỹ ngày nay đã thoải mái hơn, nhiều nghệ sỹ và các nhà hoạt động nữ quyền vẫn đổi họ theo chồng hoặc sử dụng họ ghép của hai vợ chồng, nhưng khi hoạt động trong công việc họ vẫn giữ tên thời con gái của mình như một cách thể hiện bản lĩnh.
Thực tế ngày nay có khoảng 30% phụ nữ không đổi họ theo chồng.