Chiếc balo con trai chị Trang đeo tới trường tiểu học hằng ngày không chứa sách vở mà chỉ đựng một hộp cơm trưa và một chai nước. Tất cả sách vở, đồ dùng học tập của bé đều để ở trường và được phát miễn phí.
Chị Tracy Nguyen, hiện sống tại thành phố Mississauga (Canada), cho biết, chị tới Canada năm 2016, thu xếp công việc và tìm chỗ ở ổn thỏa rồi một năm sau mới đón con trai sang cùng, khi bé vừa học hết lớp 2 tại Việt Nam. Những ngày đầu tiên, điều khiến chị lo nhất là việc bé sẽ thích nghi thế nào với môi trường học tập hoàn toàn mới khi con vốn là cậu bé hơi nhút nhát và không mấy hứng thú với trường lớp khi còn ở quê nhà. Nhưng mọi việc suôn sẻ hơn chị tưởng. Chỉ sau một tuần đi học, cậu bé đã quen bạn, quen cô, mỗi sáng đều hào hứng đến trường.
“Sau ngày học đầu tiên của con, mình viết email cảm ơn cô giáo thì nhận được thư trả lời rất dài và tâm huyết của cô ngay. Cô nói mình cứ an tâm và cô đảm bảo con sẽ mau chóng hòa nhập, có bất cứ điều gì cần, cô sẽ giúp con. Quả thực chỉ vài ngày sau đó, con mình đến trường là có ngay bạn ra gọi tên, rồi ríu rít trò chuyện, về nhà là con kể chuyện cô giáo vui tính thế nào, ân cần ra sao”, chị Tracy Nguyen kể.
News.ok.ubc.ca
Tại trường mới, thay vì phải đeo balo nặng tới trường mỗi ngày, con không cần mang sách vở hay đồ dùng gì. Mọi thứ, bao gồm cả bút màu, giấy thủ công, sách giáo khoa, vở viết… nhà trường đều phát miễn phí. Thậm chí sau tuần đầu, bé còn được phát cho một chiếc Chromebook mới tinh để mang về nhà học. Thông thường, các bài tập đều được làm ở lớp, thi thoảng cô mới giao bài về nhà nhưng trẻ được lựa chọn có thể làm hoặc không. Không có chấm điểm, đánh giá việc hoàn thành các bài tập đó.
“Tuy nhiên, con thường rất hào hứng và tự giác tham gia vào các “dự án” cần chuẩn bị tại nhà, thường không phải là làm các bài toán khó hay viết bài văn dài mà là hoàn thiện các tác phẩm thủ công giới thiệu về một ý tưởng, chủ đề hay trình bày vấn đề gì liên quan tới bài học. Mỗi lớp học chỉ gồm 16-17 trẻ, nhưng giống như một hội đồng bảo an Liên hợp quốc thu nhỏ vì học sinh đến từ nhiều quốc gia khác nhau. Hành lang và lớp học của con treo đầy các tác phẩm thủ công và mỗi bức vẽ đều gắn quốc kỳ của đất nước quê hương vì nhà trường luôn khuyến khích trẻ hướng về nguồn cội”, chị Tracy Nguyen nói thêm.
Chị cho biết, tại Canada, chị không phải đóng bất cứ khoản học phí hay loại quỹ nào cho con ở trường. Thỉnh thoảng, các phụ huynh sẽ tham gia các chương trình như bán chocolate hay thiệp để gây quỹ cho việc tổ chức các hoạt động ngoại khóa của con. Bé cũng không cần học thêm tại trường. Các bé nào yếu kỹ năng gì, các cô giáo sẽ tình nguyện kèm riêng để hỗ trợ, không thu phí. Như con trai chị, trong giai đoạn đầu, được cô giáo dạy thêm tiếng Anh mà bố mẹ không phải đóng góp thêm một đồng nào.
Cũng có con gái mới vào lớp vỡ lòng ((Kindergarten) tại Canada năm học này, chị Nguyễn Hồng Vân, đang sống tại Calgary, tỉnh Alberta, cho biết, con chị cũng mang một chiếc balo rỗng tới trường và cô giáo chỉ yêu cầu chiếc balo đủ to để đựng vừa hộp đồ ăn, quần áo và giấy tờ gửi về nhà. Kỹ năng mà Cơm (con gái chị Vân) cần có khi bắt đầu tới trường không phải là khả năng đọc, viết hay làm toán mà là khả năng tự phục vụ.
“Tức là con phải biết tự mặc và cởi các loại trang phục và phụ kiện, tự mở và đóng nắp đồ ăn, chai nước, tự ăn uống, tự rửa tay, tự đi vệ sinh. Nhà trường luôn nhấn mạnh, việc của gia đình là nuôi con sao cho khỏe mạnh, hạnh phúc, còn việc dạy dỗ là của chúng tôi, phụ huynh không phải lo. Các thầy cô mặc định rằng sẽ có những bạn chưa từng đi học mầm non, chưa từng xa bố mẹ, không biết cầm bút chì bằng ba ngón, những chuyện đó đều bình thường”, chị Vân viết trên trang cá nhân.
Cơm đến trường cũng không cần mặc đồng phục mà chỉ cần được chuẩn bị quần áo cho phù hợp với thời tiết bởi ngày nào con đều cùng các bạn có giờ chơi ngoài trời, trừ khi nhiệt độ xuống dưới âm 20 độ C.
Vừa có trải nghiệm của một người mẹ, cũng là một phiên dịch viên trong các cuộc họp phụ huynh cũng như dịch tài liệu cho các học khu ở cả Mỹ và Canada, chị Vân nhận ra, ở lớp vỡ lòng hay cả lớp 1, mục đích của nhà trường tại đây không phải là giúp trẻ học kiến thức, mà là để trẻ biết sống trong một tập thể, biết tự trình bày nhu cầu của bản thân và học cách làm việc với người khác. Trẻ sẽ được học những điều quan trọng khác như: Cách lắng nghe lời hướng dẫn, sắp xếp tài liệu, giấy tờ gọn ghẽ, học cách tập trung vào công việc được giao, biết giải quyết mâu thuẫn với bạn bè và giúp đỡ người khác, biết lên tiếng khi nhìn thấy điều không đúng… Tại tiểu học, trẻ sẽ có 4 bốn năm (từ 5 tuổi tới hết lớp 3) để học đọc và sau đó, những yêu cầu về học tập sẽ tăng lên rất nhanh.
Ảnh: Freepik
Đúc rút từ trải nghiệm 6 năm học tại Canada cũng như trong quá trình làm phiên dịch, và hiện tại là mẹ của một bé gái vào tiểu học tại xứ lá phong, chị Nguyễn Hồng Vân chia sẻ thêm một số ưu điểm của nền giáo dục Canada trên trang Kechuyen.org của mình:
Không có học phí
Giáo dục ở Canada miễn phí cho trẻ từ 4 tuổi cho đến hết lớp 12. Chi phí học đại học khá rẻ và có thể được nhà nước cho vay, khi nào ra trường đi làm có lương mới phải trả dần. Những ai khi đi làm vẫn nghèo không trả được thì có thể nhà nước xem xét xóa nợ.
Tôn trọng sự riêng tư
Những thông tin cá nhân của học sinh chỉ có học sinh đó và nhà trường được biết. Theo luật, giáo viên bắt buộc phải bảo vệ thông tin cá nhân của học sinh. Ở cấp độ đại học, khi sinh viên đã đủ tuổi trưởng thành, các thông tin y tế của sinh viên còn không được phép tiết lộ cho cha mẹ của sinh viên đó, nếu chưa được phép.
Cá nhân hóa chương trình học và không có sách giáo khoa trên toàn quốc
Canada không có một bộ giáo dục hay một hệ thống sách giáo khoa trên toàn quốc. Mỗi tỉnh có một cơ quan phụ trách giáo dục riêng. Mỗi quận lại có một hội đồng giáo dục quản lý các trường học trong địa phận của mình. Mỗi trường có các hướng dẫn chung về những nội dung cần dạy. Nhưng trách nhiệm cuối cùng là ở người giáo viên trực tiếp đứng lớp. Họ tự lên giáo án và chọn sách để dạy học sinh.
Trên trang web của chính phủ Canada, mục “Giáo dục ở Canada”, câu đầu tiên là “Cha mẹ chịu trách nhiệm chính với việc giáo dục con em mình”. Có nghĩa là, nhà trường và nhà nước chỉ đóng vai trò hỗ trợ cha mẹ.
Cha mẹ ở Canada tham gia rất sâu vào việc học hành của con cái, và họ được khuyến khích làm như vậy. Giáo dục ở đây được coi như một dịch vụ công mà nhà nước cung cấp, nhưng cha mẹ và học sinh có quyền phản hồi, đóng góp, thay đổi chương trình học và cả người dạy. Học sinh cuối học kỳ được phát phiếu đánh giá thầy cô giáo.
Tôn trọng học sinh
Việc tôn trọng này ngoài thể hiện ở việc bảo vệ thông tin cá nhân của học sinh còn bộc lộ ở những hành động nhỏ hơn, ví dụ như cô giáo ngồi xổm xuống để nói chuyện với học sinh thay vì đứng và nói từ trên cao xuống. Thầy giáo chìa bàn tay to đùng ra để bắt tay làm quen khi những cô cậu lũn cũn lần đầu vào lớp 1. Và quan trọng nhất là lời xin lỗi. “Xin lỗi em cô không biết câu trả lời cho câu hỏi của em, nhưng cô sẽ tìm hiểu và trả lời em vào buổi sau nhé”.
Hỗ trợ kỹ năng miễn phí
Trường đại học của chị Vân có đến hàng chục các loại trung tâm khác nhau, hỗ trợ các kĩ năng như viết, thuyết trình, dạy học, xin việc. Kỹ năng đọc sách, ghi chép, làm bài kiểm tra; Kỹ năng nhận biết và điều chỉnh cảm xúc bản thân; Kỹ năng làm cha mẹ; Kỹ năng giao tiếp… đều được dạy. Riêng các kỹ năng liên quan đến việc làm thì có workshop quanh năm, các chương trình hỗ trợ kết nối với nhà tuyển dụng dày đặc. Các buổi gặp gỡ với cựu sinh viên giờ đã đi làm cũng được tổ chức thường xuyên. Hội chợ việc làm, trường mời cả trăm nhà tuyển dụng đến để giới thiệu về công ty của họ cho sinh viên. Tất cả đều miễn phí.
Ở cấp 3, học sinh được giới thiệu đến các cơ quan công sở để quan sát (job shadowing), được tiếp cận với rất nhiều cơ hội tình nguyện tại nhiều nơi ở các khu dân cư nhà dưỡng lão, bệnh viện, trung tâm nuôi động vật, tổ chức dành cho trẻ em, nhà thờ… Để được tốt nghiệp, các em học sinh cấp 3 còn phải hoàn thành tối thiểu 40 giờ làm việc cộng đồng.
