Một loại mã độc có tên Chameleon được cho là có khả năng chặn tính năng đăng nhập các ứng dụng ngân hàng bằng vân tay trên các thiết bị chạy hệ điều hành Android, bắt buộc người dùng phải đăng nhập mã pin hoặc mật khẩu và từ đó ăn cắp những thông tin quan trọng này.

Chameleon được các chuyên gia phát hiện lần đầu tiên trong năm 2023, và mới đây loại mã độc này đã phát triển thêm tính năng mới, và nếu không đề cao cảnh giác với những phần mềm ứng dụng tải về từ các trang web hoặc cửa hàng ngoài Google Store người dùng sẽ rất dễ bị mất tiền oan.

Theo đó, Chameleon có thể được đính kèm với file apk cài đặt ứng dụng Android, người dùng rất dễ mắc bẫy khi được thông báo yêu cầu cập nhật Google Chrome. Khi bấm xác nhận cập nhật, điều đó đồng nghĩa việc điện thoại đã bị dính mã độc và người dùng sẽ không phát hiện cho đến khi tiền trong tài khoản bị đánh cắp. Mới đây, một số người dùng ở Âu châu như Anh và Ý đã mắc phải những rủi ro đáng tiếc từ loại mã độc nguy hiểm này.

Với phiên bản đầu tiên, Chameleon đã tạo ra nhiều thiệt hại cho một số người dùng điện thoại Android ở Úc bằng cách tạo các lệnh chiếm quyền kiểm soát điện thoại và các ứng dụng ngân hàng từ xa. Nó được xuất hiện dưới hình thức các ứng dụng ngân hàng lớn hoặc ứng dụng của các cơ quan nhà nước (chẳng hạn văn phòng thuế).

Ảnh: internet

Một khi được cài vào điện thoại Chameleon lập tức sẽ thực hiện hai việc. Một là kích hoạt Accessibility Services, hai là vô hiệu hóa tính năng xác thực bằng vân tay trên điện thoại.

Đầu tiên, mã độc sẽ tìm kiếm thông tin phiên bản Android của điện thoại. Trường hợp điện thoại đang chạy phiên bản Android 13, lúc này  nó sẽ hiển thị một trang HTML với nội dung hướng dẫn người dùng kích hoạt chức năng Accessibility Services. Thông thường, người dùng sẽ ít khi mò mẫm vào những phần cài đặt phức tạp phục vụ những tính năng hiếm khi sử dụng, loại mã độc trên chính là nhắm đến những đối tượng này.

Tiếp theo, khi đã có quyền điều khiển Accessibility, mã độc sẽ tiến hành vô hiệu hóa khả năng xác thực mật khẩu hoặc giao dịch ngân hàng bằng vân tay, bắt người dùng muốn truy cập ứng dụng ngân hàng hoặc ví điện tử buộc phải nhập mã PIN hoặc mật khẩu tài khoản:

Tương tự, mã độc này có thể kiểm soát tình trạng của màn hình và xác định màn hình khóa dùng mật khẩu, pattern, mã PIN hay vân tay. Sau khi có được những thông tin này, mã độc sẽ lợi dụng AccessibilityEvent để chuyển đổi xác thực bằng vân tay sang mã PIN, cuối cùng mã độc sẽ hoàn toàn có thể tự do mở khóa thiết bị của người dùng từ xa một cách dễ dàng.

Theo các nhà nghiên cứu bảo mật tại ThreatFabric, Chameleon thậm chí còn tối ưu được cả chức năng sắp xếp tác vụ để theo dõi thói quen sử dụng của người dùng. Từ đó, mã độc có khả năng hiển thị những màn hình thông báo với nội dung giả mạo, nhằm lừa người dùng nhập thông tin cá nhân, thậm chí ứng dụng đang chạy hoàn toàn có thể cung cấp dữ liệu cho mã độc.

Trao đổi về vấn đề này phía Google cho biết, họ đã nắm được thông tin về loại mã độc trên và sẽ theo sát đến cùng. Đồng thời Google cũng trấn an người dùng, tính năng Play Protect nhằm kiểm soát những ứng dụng phân phối trên Play Store sẽ luôn thực hiện tốt nhiệm vụ bảo vệ người dùng. Tuy nhiên để hạn chế tối đa rủi ro phía Google cũng cảnh báo, chính người dùng cũng cần nâng cao cảnh giác, cần hạn chế tải các ứng dụng/phần mềm ngoài Play Store để tránh tình trạng bị nhiễm mã độc.