Năm 2023, số lượng ô tô nhập khẩu vào Âu châu tăng đến hơn 23 triệu chiếc, trong khi lượng tàu vận chuyển ô tô bằng đường biển lại sụt giảm nghiêm trọng do ảnh hưởng của đại dịch covid-19. Sự chênh lệch này đã tạo một áp lực không nhỏ lên thị trường xuất khẩu ô tô, đặc biệt là đối với Trung Quốc – quốc gia đang nỗ lực đưa ô tô của mình vào thị trường Âu Châu.

Sự tăng trưởng của ngành sản xuất ô tô toàn cầu được nhận định có sự phục hồi nhanh hơn dự kiến, cùng với đó là sự thúc đẩy xuất khẩu ô tô mạnh mẽ của Trung Quốc, dẫn đến ngành vận tải ô tô rơi vào tình trạng thiếu tàu. Năm 2023, lượng ô tô được vận chuyển bằng đường biển được cho biết tăng đến 17% và cán mốc 23,4 triệu chiếc.

Âu châu là thị trường được thống kê nhập khẩu ô tô lớn nhất, đạt mức tăng trưởng hơn 40% trong năm 2023. Cùng năm này, Trung Quốc ​​ xuất khẩu khoảng 4,3 triệu chiếc, trong khi ở năm 2020 con số này chỉ chưa đến 1 triệu chiếc. Nhật Bản và Hàn Quốc cũng là hai cái tên có mức xuất khẩu kỷ lục.

Ô tô xếp hàng chờ xuất khẩu tại cảng Yên Đài, tỉnh Sơn Đông vào tháng 5/2023. Ảnh: Xinhua

Trong đại dịch Covid-19, trước tình trạng các nhà sản xuất ô tô tạm ngừng hoạt động, các công ty vận tải đường biển đã loại bỏ một số lượng lớn con tàu cũ. Họ cũng đã bắt tay vào việc trang bị hàng loạt phương tiện mới, tuy nhiên khoảng thời gian này được dự kiến kéo dài đến ba năm. Có nghĩa là, phải ít nhất ba năm nữa thì việc vận tải ô tô bằng đường biển mới có thể ổn định. Tình trạng thiếu tàu chở ô tô khiến cho mức giá thuê loại tàu này tăng lên 115.000USD/ngày, tăng đến 10% so với năm 2022 và cao gấp bảy lần so với năm 2019.

Trước tình hình trên, các ông lớn trong ngành ô tô đang phải đối mặt với nhiều thách thức lớn, trong đó, Trung Quốc sẽ là cái tên chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Quốc gia này đang tăng cường xuất khẩu ô tô điện sang Âu châu để giải quyết tình trạng dư thừa nguồn cung trong nước, tuy nhiên họ lại không tìm ra một hình thức vận chuyển nào khác ngoài đường biển.

Nhà phân tích Matthias Schmidt – người luôn theo dõi doanh số bán xe điện ở thị trường Âu châu cho biết, doanh số xuất khẩu ô tô sang Âu châu của nhiều hãng xe Trung Quốc phụ thuộc vào vận tải đường biển vì họ không có nhà máy nào tại khu vực này. Ông cũng nói thêm, đây cũng là lý do mà những chiếc ô tô mang thương hiệu trung quốc hầu như không có dấu hiệu tăng trưởng doanh số tại thị trường này vào tháng 9 – tháng 10 năm 2023. Các hãng xe Trung Quốc đã có ý định xây dựng nhà máy ở Âu châu nhưng vì nhiều lý do mà mục tiêu đó sẽ không thể thực hiện ít nhất là trước năm 2030.

Được biết, 1/4 số xe điện bán ra ở Âu châu đến từ Trung Quốc, trong đó có các lô hàng xuất khẩu của Tesla, BYD và Polestar. Renault, BMW và Volvo Cars cũng có một số mẫu xe điện được sản xuất ở Trung Quốc với mục đích bán sang thị trường Âu châu.