Kinh nghiệm sống ở Canada: Không thiếu nợ không được đánh giá cao

Từ hồi nhỏ, tôi đã được ba mẹ dạy rằng “Có nhiêu xài nhiêu, đừng có đua đòi túi rỗng mà mượn tiền mua món này món nọ”. Lớn lên, tới lúc đi làm hay lập gia đình, tôi vẫn làm y theo lời dạy. Tôi không vay tiền người quen, cũng không mượn nhà băng bao giờ. Có sao sống vậy chẳng phải là tốt nhất, vừa khỏi lo nghĩ, cũng không tốn tiền lời cho nhà băng? Cho tới khi ra nước ngoài làm việc rồi định cư tại Canada, tôi đã dần thay đổi suy nghĩ.

Hóa ra là, không phải không vay mượn gì là tốt, mà càng nợ nhiều luôn trả đúng hạn mới được đánh giá cao. Còn tất nhiên, dù ở ta hay tây, nợ mà không trả hay trả muộn thì đều tệ cả.

Ảnh: Unsplash.

Tại Canada, các hãng credit đánh giá khách hàng qua cách chúng ta trả nợ. Ai nợ nhiều và luôn trả sòng phẳng sẽ có điểm credit cao, lý lịch uy tín. Rồi khi đụng tới các vấn đề tài chính, họ sẽ căn cứ trên điểm lý lịch của ta để đưa ra các quyết định. Ai không có khoản nợ nào có khi lại khiến người ta đặt câu hỏi. Bởi vậy, sau một thời gian sống ở Canada, tôi đã bắt đầu đăng ký một thẻ tín dụng rồi tập… thiếu nợ khi mua đồ, dù có khi mình đủ tiền để trả liền một lần. Tất nhiên, cứ tới đúng hạn là tôi lo trả hết khoản nợ, chưa bao giờ để mình bị trừ điểm tín dụng.

Nói chung, ai sống ở bên này lâu cũng sẽ hiểu rằng, không phải cứ nợ là xấu hay không nợ chút nào mới tốt. Nhưng điều quan trọng hơn, cũng cần hiểu như thế nào là nợ xấu, như thế nào là nợ tốt. Cái xấu thì cố tránh còn cái tốt thì ráng gây dựng.

Nói nôm na nợ xấu nghĩa là chúng không mang lại lợi tức về đầu tư, có thể làm cho mình vui thích hay giải quyết vấn đề nào đó tạm thời nhưng lâu dài lại không tốt.

Ngược lại, nợ tốt có tiềm năng mang lại lợi ích, có thể về mặt đầu tư hay về thuế.

Vậy những khoản vay nào được coi là nợ tốt?

Thứ nhất là khoản vay đại học: Thường thì không cần đắn đo khi đầu tư nâng cao trình độ học vấn cho bản thân bởi việc này có thể giúp ta nâng cao tiềm năng nghề nghiệp và sau đó là khả năng kiếm tiền. Nếu khoản vay này nhận được theo Đạo luật cho sinh viên vay của Canada, Đạo luật hỗ trợ tài chính sinh viên Canada hoặc Đạo luật cho vay học việc thì tiền lãi cũng được khấu trừ thuế. Rất đáng!

Thứ nhì là khoản vay kinh doanh. Dù là vay để bản thân khởi nghiệp hay đầu tư vào doanh nghiệp của người khác, thì lãi suất của khoản nợ này cũng được khấu trừ thuế. Canada tôn vinh tinh thần kinh doanh, sẵn sàng hỗ trợ các công ty khởi nghiệp phát triển. Tất nhiên, khi quyết định kinh doanh gì, chúng ta cũng cần cân nhắc kỹ lưỡng về ngành nghề, tiềm năng phát triển, vốn, khả năng trả nợ… trước khi đi vay.

Thứ ba là khoản vay để đầu tư. Đây chính là việc sử dụng đòn bẩy tài chính dựa trên các khoản vay (thường là từ ngân hàng) rồi dùng số tiền này vào các hoạt động sản xuất kinh doanh, hoặc đầu tư vào các doanh nghiệp, thị trường khác để sinh lời. Tất nhiên, tỷ suất lợi nhuận cần phải cao hơn lãi suất vay mới có hiệu quả và hình thức này cũng chứa đựng rủi ro. Mặt đáng cân nhắc là lãi suất vay đầu tư cũng được khấu trừ thuế.

Ngoài các khoản trên, có 2 khoản vay khác tuy không tạo ra khoản khấu trừ thuế nhưng lại hữu ích trong cuộc sống, rất đáng cân nhắc.

Đầu tiên là vay thế chấp để mua nhà. Có thể chúng ta ít để ý nhưng tới thời điểm này, lợi nhuận từ căn nhà mình mua là thứ duy nhất không bị đánh thuế. Đầu tư vào một ngôi nhà có thể mang lại lợi tức cao vì hầu hết bất động sản đều tăng giá trị theo thời gian. Vì vậy, mặc dù ở Canada không có lợi ích thực sự về thuế khi sở hữu một ngôi nhà, nhưng nhìn chung vay thế chấp để mua nhà vẫn được coi là một khoản nợ tốt.

Ảnh: Canva.

Tiếp đó là vay mua xe hơi. Xe hơi không được đánh giá cao về giá trị và cũng không được miễn thuế trừ khi ta dùng chiếc xe để đi làm ăn hay bán hàng. Tuy nhiên, tùy thuộc vào nơi sống, xe hơi thực sự cần thiết cho việc đi làm, chạy lo công chuyện lặt vặt hay thậm chí là đi chơi. Bởi thế, vay tiền mua một chiếc xe hơi có kế hoạch trả rõ ràng, đúng hạn cũng được coi là khoản nợ tốt.

Vậy nợ xấu là những khoản nào? Đó thường là các khoản vay cho những thứ không có giá trị cao hoặc mang lại lợi ích lâu dài. Thường gặp nhất là khi ta vay mượn để mua các mặt hàng không thiết yếu, chẳng hạn dùng nợ thẻ tín dụng hoặc hạn mức tín dụng/khoản vay vào những thứ xa xỉ như kỳ nghỉ, đồ điện tử hoặc thậm chí là “vay nóng” để chi tiêu khi hết tiền. Những khoản vay này có lãi suất cao nên khó trả, dễ dẫn đến căng thẳng về tài chính.

Tuy nhiên, với những người có điều kiện kinh tế còn eo hẹp thì đôi khi khó tránh việc vay tiền để chi tiêu cho những thứ thiết yếu. Khi đó, chúng ta cần chú ý quản lý các khoản nợ thật tốt để không bị nợ quá hạn và gây thêm căng thẳng tài chính cho cuộc sống của mình cũng như gặp những bất lợi khi cần vay “những khoản nợ tốt”.

Để tránh nợ xấu và quản lý tài chính cho tốt, chúng ta nên chú ý tới một số điểm sau:

– Lập ngân sách rõ ràng. Việc này không có nghĩa là chúng ta thắt chặt mọi khoản chi tiêu mà là lập kế hoạch cho các mục tiêu của mình. Khi có ngân sách phù hợp với dòng tiền và có kỷ luật, chúng ta sẽ biết trì hoãn trước ham muốn mua sắm những thứ không cần thiết.

– Sử dụng thẻ tín dụng hợp lý và thanh toán ngay lập tức hay thanh toán trước hạn. Cách này giúp chúng ta được cộng điểm thẻ tín dụng và gây dựng lý lịch tín dụng tốt.

– Cuối cùng, với các khoản đã vay, nên trả nhiều hơn mức tối thiểu để giảm lãi suất tích lũy. Trong quá trình trả nợ, cố gắng đừng “vung tay quá trán” để tránh vướng vào các khoản nợ xấu!