Bánh táo – Món ăn mang đậm bản sắc Mỹ

Khi mới tới Mỹ, tôi được người hàng xóm tên Jona mời ăn một chiếc bánh táo. Chiếc bánh tròn dẹt, phần vỏ màu cánh gián giòn rụm, thoảng thơm mùi quế, phần nhân là những lát táo mềm, xen lẫn vị ngọt và chua dịu, ăn cùng kem vani. Mỗi dịp dù là ngày quốc khánh Mỹ hay Lễ Tạ ơn, sinh nhật thành viên trong gia đình, hoặc thi thoảng không vào dịp gì đặc biệt, bà Jona cũng làm món bánh này và tôi thường được hưởng ké.

Bà Jona là người Ireland, sau khi lấy chồng Mỹ và tới đây sinh sống thì được mẹ chồng dạy cách làm bánh táo. “Ở đây, hầu như người phụ nữ nào cũng biết làm bánh táo. Người mẹ nào cũng dạy con gái hay con dâu làm bánh này”, bà hào hứng kể.

Ảnh: internet

Mẹ chồng bà Jona nổi tiếng là làm bánh táo ngon, và thậm chí từng tham gia một cuộc thi làm bánh này tại địa phương. “Những cuộc thi ấy diễn ra ở nhiều nơi trên khắp đất nước. Chúng tôi làm bánh táo với nhiều kích cỡ và công thức khác nhau, tập trung ở một địa điểm, cùng mời mọi người nếm. Bánh của ai được nhiều người thích nhất thì chủ nhân của nó sẽ là người chiến thắng”, bà Jona kể.

Bà cho biết, bánh táo dễ làm nhưng không phải ai cũng làm ngon. Chưa nói tới việc chọn nguyên liệu hảo hạng, chỉ khâu nướng bánh cũng cần canh thật chuẩn. Nướng già tay một chút thì màu bánh sẽ đậm, vỏ không giòn mà hơi cứng, mùi thơm đặc trưng cũng giảm phần nào. Nướng “non lửa” thì bánh chưa đủ giòn và chưa dậy hương thơm… Bà cho biết, hiện nay, nhiều cô gái trẻ Mỹ không còn sở thích nấu nướng nên không phải ai cũng giữ được truyền thống làm bánh táo thế này.

Không chỉ tại các gia đình, ở nhiều nhà hàng Mỹ, dù là bình dân hay sang trọng cũng có bánh táo tráng miệng. Món bánh này không chỉ cực kỳ phổ biến ở Mỹ mà còn trở thành một biểu tượng ẩm thực ở nước này, thể hiện đậm nét bản sắc Mỹ.

Thậm chí ngôn ngữ tiếng Anh còn có câu “”As American as apple pie” – câu nói thường dùng nói về những gì “đúng chất Mỹ”, “rặt Mỹ”.

Lịch sử về món bánh này cũng có nhiều điều thú vị.

Ảnh: Unsplash.com

Bánh táo không sinh ra từ Mỹ

Quê hương của bánh táo không phải là Mỹ mà là nước Anh – nơi chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi phong cách ẩm thực của Pháp, Hà Lan… Nguyên liệu làm bánh táo cũng không bắt nguồn từ Mỹ. Cây táo thậm chí không phải là cây bản địa của Bắc Mỹ, chỉ đến khi người Âu châu đổ bộ nó mới xuất hiện. Trước đó, Mỹ chỉ có một loại cây táo có quả nhỏ, chua nhưng không ai dùng để ăn hay làm bánh. Lúa mì thì bắt nguồn từ Trung Đông, trong khi các chất béo dùng để nướng bánh như mỡ lợn, bơ đều chưa có mặt tại Mỹ cho đến khi Christopher Columbus đưa vật nuôi và gia súc đã thuần hóa vào vùng đất này. Một số loại gia vị quan trọng để làm chiếc bánh táo như quế và hạt nhục đậu khấu cũng đến từ các quốc gia xa xôi như Sri Lanka và Indonesia. Và tất nhiên, nghệ thuật làm bánh không khởi nguồn ở xứ cờ hoa mà xuất phát từ sự kết hợp của các truyền thống nấu ăn trên lục địa Châu Âu, đặc biệt là Pháp, Ý và Ả Rập.

Phiên bản đầu tiên của bánh táo ra đời từ đôi tay những thợ làm bánh Anh và Hà Lan, và công thức lần đầu xuất hiện tại Anh vào khoảng thế kỷ 14 trong cuốn sách The Forme of Cury của tác giả Samuel Pegge.

Bánh táo đã đến Mỹ như thế nào?

Những người di cư Âu châu đã mang bánh táo đến các thuộc địa của mình và món ăn nhanh chóng trở nên phổ biến. Không chỉ một mà có tới hai công thức làm bánh táo xuất hiện trong cuốn sách nấu ăn đầu tiên của Mỹ – American Cookery của Amelia Simmons, xuất bản năm 1796. Từ thời kỳ thuộc địa, món ăn này đã tồn tại qua thế kỷ 19 và trong thời Nội chiến.

Thực hiện đơn giản, giá cả phải chăng, dễ biến tấu, bánh táo đã dần có chỗ đứng trong văn hóa ẩm thực Mỹ suốt thế kỷ 18 và 19 nhưng phải đến thế kỷ 20 nó mới trở thành “biểu tượng dân tộc”.

Năm 1902, một bài viết trên The New York Times đã đưa bánh táo lên “tầm vóc quốc gia” và gọi nó là “biểu trưng cho sự thịnh vượng của nước Mỹ”. Bánh táo là thực phẩm của những người anh hùng” bởi “một dân tộc biết thưởng thức bánh táo thì không thể nào bị khuất phục”… Đây có lẽ chỉ là một cách nói cường điệu của người Mỹ – vốn luôn tự hào về sức mạnh của mình, tuy nhiên không thể phủ nhận, điều đó cũng thể hiện họ thực sự hãnh diện về món ăn này.

Ảnh: Unsplash.com

Mặc dù nguồn gốc của cụm từ “As American as apple pie” không rõ ràng, một bài viết của The New York Times năm 1928 đã sử dụng nó để mô tả khả năng bếp núc của Đệ nhất phu nhân Lou Henry Hoover. Đặc biệt, vào Thế chiến II, bánh táo gắn liền với biểu tượng của lòng yêu nước, tình mẫu tử, gợi nhắc tới sự ấm áp của mái ấm khi các binh sĩ tự hào tuyên bố rằng họ đang chiến đấu vì “mẹ và bánh táo” (mom and apple pie).

Bỏ qua những câu chuyện lưu truyền không rõ độ chính xác, tới nay, bánh táo thực sự vẫn mang tính biểu tượng tại Mỹ, nhưng không phải vì những lý do mà hầu hết mọi người nghĩ. Bánh táo đậm bản sắc Mỹ vì nó biểu trưng cho nền văn hóa Mỹ, là sự kết hợp của đa dạng các nền văn hóa khác nhau trên khắp thế giới và tạo thành một thứ rất riêng. Nó cũng giống như bánh táo, một loại bánh hòa trộn giữa các nguyên liệu, công thức, cách làm… từ nhiều nơi khác, tạo nên một phiên bản “American apple pie”.

Hay như John Lehndorff, một chuyên gia thuộc Hội đồng Bánh Mỹ từng giải thích: “Khi ta nói một thứ gì đó ‘as American as apple pie’, nghĩa là ta đang muốn khẳng định rằng món này, thứ này đến từ nơi khác nhưng theo thời gian nó đã thực sự trở thành một phần của Mỹ, đúng chất Mỹ, không có gì Mỹ hơn…”.