Đột quỵ não - Tất cả những điều ai cũng cần biết

Getting your Trinity Audio player ready...

Đột quỵ não hay còn gọi là tai biến mạch máu não là tình trạng xảy ra khi việc cung cấp máu lên một phần não bộ bị ngưng trệ đột ngột bị do tắc nghẽn hoặc vỡ một nhánh động mạch não. Quá trình này dẫn tới giảm, mất chức năng hoặc chết các tế bào não, gây liệt, rối loạn ngôn ngữ, mất cảm giác, mất trí nhớ, hôn mê và có khả năng tử vong cao.

Ảnh: BV 108

Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tử vong do đột quỵ não đứng thứ hai sau bệnh tim. Mỗi năm trên thế giới có khoảng 5,5 triệu người chết do tình trạng này, ước tính cứ 4 người thì có 1 người bị đột quỵ não.

Theo chuyên môn y học, đột quỵ não còn có một số tên gọi khác như:

Đột quỵ thiếu máu não

Đột quỵ nhồi máu não thầm lặng hệ thần kinh trung ương

Chảy máu nhu mô

Đột quỵ não do chảy máu nhu mô

Chảy máu não thầm lặng

Chảy máu dưới nhện

Đột quỵ não do chảy máu dưới nhện.

Nguyên nhân nào gây đột quỵ não?

Có nhiều nguyên nhân dẫn tới đột quỵ não:

Huyết áp cao chiếm tới 80% trong các trường hợp đột quỵ.

Xơ vữa động mạch, thiếu máu cục bộ cơ tim, suy tim, vỡ phình mạch máu não… cũng có thể gây đột quỵ não.

Những quý vị có sẵn bệnh tiểu đường hoặc mỡ máu cao, bệnh tim mạch, béo phì, hút thuốc lá, nghiện rượu… cũng có nguy cơ bị đột quỵ não cao hơn.

Có 2 loại đột quỵ não

Đột quỵ nhồi máu não: Hay còn gọi là thiếu máu não cục bộ xảy ra khi động mạch não bị thuyên tắc một phần hoặc hoàn toàn dẫn tới việc lưu lượng máu cung cấp tới não bị giảm đột ngột. Tình trạng này chiếm phần lớn, khoảng 85% số ca đột quỵ.

Đột quỵ xuất huyết não: Hay còn gọi là xuất huyết nội sọ, thường ít gặp hơn (khoảng 15% số ca đột quỵ), xảy ra khi mạch máu não bị vỡ đột ngột làm máu tràn vào nhu mô não gây tổn thương não.

Dấu hiệu nhận biết đột quỵ

Ảnh: benhvienhoabinh.vn

Theo các nghiên cứu, người bị đột quỵ não nếu được cấp cứu sớm, đúng cách trong khoảng 3- 6 giờ sau khi phát hiện các dấu hiệu đầu tiên sẽ giảm được nguy cơ tử vong cũng như hạn chế tối đa các di chứng như yếu, liệt…

Quý vị có thể nhận biết sớm nguy cơ đột quỵ bằng quy tắc “FAST”:

– F (face): Khuôn mặt bị mất cân đối, yếu liệt mặt, một bên mặt bị chảy xệ, cười méo mó. Quý vị có thể bảo bệnh nhân cười và quan sát.

– A (arm): Cử động khó khăn hoặc không thể cử động tay chân, yếu liệt một bên cơ thể. Quý vị nói người bệnh giơ tay lên, nếu hai tay không thể nâng qua đầu cùng lúc thì có khả năng người đó bị đột quỵ.

– S (speech): Không nói được, nói ngọng, giọng thay đổi… Nếu nghi ngờ một người bị đột quỵ, quý vị có kiểm tra bằng cách yêu cầu họ nhắc lại một câu ngắn. Nếu họ không nói được hoặc có thể nói nhưng khó phát âm, nói ngọng bất thường… thì nên sơ cứu hay gọi cấp cứu ngay.

– T (time): Khi một người có những triệu chứng trên thì rất có thể họ đã bị đột quỵ, quý vị nên gọi ngay cấp cứu hoặc đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất có khả năng điều trị bệnh.

Nên làm gì khi phát hiện một người bị đột quỵ?

Với một người bị đột quỵ, thời gian chính là mạng sống, họ cần được cấp cứu trong vòng 3-6 tiếng (tốt nhất là dưới 3 tiếng). Dưới đây là cách xử trí đúng với người bị đột quỵ:

Đỡ hoặc dìu họ để tránh té ngã gây tổn thương.
Đừng cố cạo gió, xoa dầu nóng, dùng kim châm đầu ngón tay người đột quỵ hoặc cho họ uống bất kỳ loại thuốc nào.
Đặt người bệnh ở nơi thoáng mát. Nếu họ nôn, nên đặt nằm nghiêng một bên, lấy hết đàm, nhớt để tránh ngạt.
Gọi xe cấp cứu đưa người bệnh đến cơ sở y tế có chuyên khoa đột quỵ ở gần nhất.

Ảnh: Unsplash.com

Đột quỵ não phòng ngừa thế nào?

Nhiều người cho rằng đột quỵ là bệnh “trời gọi ai, người nấy dạ”, nhưng theo các chuyên gia y tế, tình trạng này có thể ngăn ngừa, dự phòng bằng 2 cách sau:

Tuân thủ điều trị các bệnh mãn tính

Việc điều trị các bệnh lý mãn tính thường đi kèm với việc cần dùng nhiều loại thuốc trong thời gian dài. Nhiều bệnh nhân, vì hay quên, lo lắng về tác dụng phụ của thuốc hay chưa hiểu đúng hướng dẫn điều trị… nên không dùng thuốc hoặc thay đổi lối sống theo lời khuyên của nhân viên y tế. Điều này làm giảm hiệu quả kiểm soát bệnh, tăng các biến chứng, trong đó có nguy cơ đột quỵ.

Vì vậy, việc điều trị, kiểm soát tốt các bệnh mãn tính, áp dụng chế độ ăn uống, sinh hoạt theo hướng dẫn của bác sĩ rất quan trọng, giúp dự phòng đột quỵ xảy ra cũng như ngăn ngừa bệnh tái phát.

Thay đổi lối sống để giảm thiểu nguy cơ đột quỵ

Bên cạnh các bệnh lý đã có như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, bệnh van tim, rung nhĩ, suy tim… thì lối sống không lành mạnh như ăn mặn, nạp nhiều chất béo, ít vận động, hút thuốc lá, lạm dụng rượu/bia… cũng dễ dẫn đến đột quỵ. Bởi vậy, nếu muốn phòng tránh tình trạng này, quý vị nên duy trì lối sống lành mạnh: Có chế độ ăn uống cân bằng (gồm nhiều rau củ, trái cây tươi, hạn chế lượng muối, chất béo bão hòa, thực phẩm chế biến sẵn và các loại ngũ cốc tinh chế…); Bỏ hút thuốc lá; Giảm hoặc ngừng dùng rượu bia; Vận động hợp lý để duy trì cân nặng phù hợp, điều hòa huyết áp và lượng cholesterol trong máu…