Vì sao ngồi nhiều dễ đoản thọ?

Lối sống hiện đại khiến chúng ta dường như ngày càng ngồi nhiều hơn. Quý vị có biết điều gì sẽ xảy ra với cơ thể mình khi chúng ta ngồi lỳ suốt ngày thay vì vận động? Bài viết dưới đây được dịch từ video trên TED-ED do nhà vật lý trị liệu Murat Dalkilinç chia sẻ về những mối nguy tiềm ẩn khi ngồi quá nhiều.

Cơ thể chúng ta được tạo ra để ngồi hay vận động?

Ngay bây giờ, quý vị có lẽ đang ngồi xem đoạn video này. Một vài phút ngồi không sao, nhưng khi quý vị ngồi lâu, cơ thể sẽ dần trở nên không thoải mái. Cơ thể chúng ta được thiết kế để không ngừng chuyển động, và nó sẽ “đếm ngược” mỗi giây cho đến khi quý vị đứng lên và bắt đầu di chuyển.

Quý vị nghe có thấy lạ? Cơ thể chúng ta thực ra không ưa thích việc ngồi quá lâu. Tất nhiên, việc ngồi một lúc có thể giúp giảm căng thẳng hoặc hồi phục sau tập thể dục. Nhưng trong thời đại ngày nay, lối sống hiện đại khiến chúng ta ngồi nhiều hơn là vận động, trong khi cơ thể được tạo ra để hoạt động thường xuyên và linh hoạt.

Chúng ta có hơn 360 khớp xương và khoảng 700 cơ xương, cho phép bản thân thực hiện các chuyển động đa dạng và linh hoạt. Cấu trúc độc đáo này của cơ thể giúp chúng ta duy trì tư thế thẳng và đối phó với áp lực của trọng lực.

Hơn nữa, việc cơ thể duy trì hoạt động rất quan trọng cho quá trình lưu thông máu bình thường. Các dây thần kinh của chúng ta cũng cần sự vận động để hoạt động tốt, và da đàn hồi, thay đổi khi chúng ta di chuyển.

Vậy nếu cơ thể đã sẵn sàng và mong muốn vận động mà quý vị vẫn tiếp tục ngồi một chỗ, điều gì sẽ xảy ra?

Hãy bắt đầu tìm hiểu về xương sống. Cột sống của quý vị bao gồm nhiều đốt xương và đĩa sụn nằm giữa chúng. Các khớp, bó cơ và dây chằng gắn chặt vào xương, giữ chúng vững chắc. Thường thì khi ngồi, chúng ta có xu hướng cong lưng và gù vai. Thói quen này tạo áp lực không đều lên cột sống. Theo thời gian, nó làm hao mòn đĩa cột sống, gây quá tải cho dây chằng và các khớp, và tạo áp lực lên các cơ phải làm việc để duy trì tư thế cong lưng. Tư thế cong lưng cũng làm hẹp khoang ngực khi quý vị ngồi, hạn chế không gian cho phổi để mở rộng khi quý vị thở. Điều này dẫn đến việc hạn chế lượng oxy vào máu và sự hiệu quả của quá trình hô hấp.

Xung quanh khung xương có các cơ, dây thần kinh, động mạch và tĩnh mạch, tạo nên các mô mềm trong cơ thể. Việc ngồi thường xuyên tạo ra áp lực và sự đè nén, đặc biệt là ở những vùng này. Có lẽ quý vị từng trải qua cảm giác tê và sưng ở chân tay khi ngồi lâu? Các dây thần kinh, động mạch và tĩnh mạch của quý vị có thể bị chèn ép ở những vùng này, làm giảm tín hiệu thần kinh và gây ra các triệu chứng như tê và sưng.

Ngoài ra, việc ngồi lâu cũng tạm thời làm giảm hoạt động của enzyme lipoprotein lipase trong mạch máu, enzyme này giúp phân giải chất béo trong máu. Do đó, khi ngồi, quý vị đốt cháy ít chất béo hơn so với khi vận động.

Tất cả những tác động này đều ảnh hưởng đến não bộ. Hầu hết thời gian, chúng ta sử dụng não bộ là khi ngồi. Tuy nhiên, việc ngồi lâu có thể ngăn cản não bộ hoạt động hiệu quả.

Điều không may mắn là tác động tiêu cực của việc ngồi không chỉ xuất hiện ngay lập tức, mà còn kéo dài trong tương lai. Các nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng việc ngồi lâu liên quan đến nhiều loại bệnh như ung thư và bệnh tim mạch. Nó cũng có thể góp phần vào nguy cơ mắc bệnh tiểu đường, vấn đề về thận và gan. Thậm chí, trên toàn thế giới, sự thiếu vận động được xem là nguyên nhân gây tử vong sớm trong khoảng 9% mỗi năm, tương đương hơn 5 triệu người.

Nên làm gì để đỡ hại sức khỏe nếu phải ngồi lâu?

Có những giải pháp đơn giản và hiệu quả để khắc phục những tác động tiêu cực của việc ngồi lâu. Nếu quý cần ngồi nhiều, hãy thay đổi tư thế: Thay vì gù vai và cong lưng, hãy giữ tư thế thẳng. Ngoài ra, nên cố gắng di chuyển thường xuyên. Quý vị có thể đặt nhắc nhở bản thân phải đứng lên và di chuyển mỗi 30 phút.

Điều quan trọng nhất là hiểu rằng cơ thể của quý vị đã được thiết kế để hoạt động và vận động, chứ không phải để ngồi một chỗ. Và bây giờ, khi đọc xong bài này, tại sao quý vị không đứng lên và thực hiện một vài động tác duỗi cơ hay đi bộ? Trong tương lai, cơ thể sẽ biết ơn quý vị vì sự chăm sóc này.