Từng tốt nghiệp Tiến sĩ dược tại Massachusets College of Pharmacy and Health Sciences (Texas, Mỹ) và sinh sống nhiều năm tại đây, chị Phạm Nguyễn Như Uyên (tên thường gọi Liz Phạm) đã có những chia sẻ hữu ích về cách học hiệu quả và tiết kiệm chi phí dành cho những bạn trẻ mới đến Mỹ học tập.

Đi “đường tắt” để tiết kiệm chi phí và thời gian

Khi vừa đến Mỹ định cư, dù trước đó ở Việt Nam đã có bằng cử nhân kinh tế nhưng chị Liz Phạm vẫn chọn “làm lại từ đầu” bằng cách đăng ký học lại đại học ở xứ cờ hoa. Chị cho biết, vì thời điểm đó ngành dược ở Mỹ rất hot, vậy nên chị quyết định học lại để tìm được cơ hội việc làm tốt hơn khi định cư ở đây.

Chị Liz cùng con gái, ảnh: FB nhân vật

“Chị kể, biết là ngành dược có nhiều tiềm năng phát triển nhưng nhìn lộ trình của ngành này ở đa số các trường đại học Mỹ đều từ sáu năm, thậm chí tám năm nếu tính cả thời gian thực tập và làm nghiên cứu chị cũng thấy nản. may mắn trước khi đăng ký nhập học, chị đã dành thời gian để tìm hiểu kỹ về ngành dược rộng rãi trên toàn nước Mỹ, nhờ vậy mà chị đã tìm ra được “con đường tắt” cho mình.

Qua tìm hiểu chị được biết, một số trường trong nước Mỹ có chuông trình ngắn hạn “accelerated program”, nghĩa là có học luôn trong hè và không nghỉ, và tại ĐH Massachusets có chương trình này. Như vậy, thay vì mất 4 năm học chuyên ngành, chị chỉ mất 2 năm 10 tháng.

Ngoài ra, trước khi vào học chuyên ngành, sinh viên còn phải tích lũy một số lượng tín chỉ để đủ điều kiện được xét tuyển vào đại học. Thông thường quá trình này cũng phải mất đến 4 năm. Để tiết kiệm thời gian, chị Liz chọn cách đăng ký học ở Cao đẳng Cộng đồng (Communy College) trước, sau đó đủ số tín chỉ tích lũy chị mới nộp hồ sơ học chuyên ngành Dược ở đại học.

“Học ở Mỹ có cái hay là tín chỉ ở trường này có thể quy đổi với giá trị tương đương ở một trường khác. Thời điểm đó, nếu đi theo lộ trình của sinh viên ĐH Massachusets, tôi phải học tới bốn năm về các môn học tích lũy tín chỉ trước khi bước vào chuyên ngành, trong khi số lượng tín chỉ cần xét tuyển không nhiều đến vậy. Chính vì vậy, tôi đã chọn học ngành Hóa học tại ở Oklahoma Communy College – ngành học có số môn học tương đương với ĐH Massachusets, và tôi chỉ cần mất hai năm để hoàn thành, sau đó đăng ký học chuyên ngành Dược ở Massachusets thêm hai năm 10 tháng là tốt nghiệp. Tính ra thay vì phải trải qua từ 6 – 8 năm để học dược như thông thường, tôi đã rút ngắn chỉ còn hơn 4, 5 năm, thời gian ngắn hơn nhiều mà học phí cũng rất rẻ. Thậm chí nếu không đủ điều kiện xét tuyển vào đại học, tôi cũng có một tấm bằng ở Cao đẳng Cộng đồng, đi làm cũng được mà học thêm hai năm để tốt nghiệp ngành Hóa cũng được, rất tiện” – chị Liz kể.

Massachusetts College of Pharmacy and Health Sciences – nơi chị Liz theo học, ảnh: flickr

Chị Liz giải thích, ở Communy College học phí thường rẻ hơn các trường đại học, thời gian học cũng ngắn hơn nên khá tiết kiệm. Chị cho biết, trong những môn học nền tảng có những môn học rất dễ, ví dụ như môn Toán, kiến thức chỉ tương đương với chương trình lớp 7 – 8 ở Việt Nam. Chỉ cần đạt thành tích tốt ở bài kiểm tra năng lực đầu vào, có thể sinh viên sẽ đậu tín chỉ của môn học đó luôn mà không cần phải học. Đây cũng là lý do vì sao chị hoàn thành chương trình học nhanh hơn dự kiến.

Dù việc quy đổi tín chỉ ở các trường là có thật, tuy nhiên cũng tùy trường, tùy ngành học mà đôi khi sẽ có những trường hợp ngoại lệ khác nhau. Chị Liz khuyên rằng, nếu muốn chọn đi con đường tắt như chị, sinh viên cần đến cả hai ngôi trường mà mình dự định đăng ký học và xác nhận với cả hai bên về vấn đề quy đổi tín chỉ trước khi vào nhập học chính thức. “Theo tôi thì cẩn thận vẫn hơn. Có thể lúc đầu sẽ hơi mất thời gian nhưng thà chắc chắn ngay từ đầu mình sẽ không mất thì giờ oan uổng.” – Chị Liz nói.

Ưu tiên chọn môn khoa học để đỡ “sốc văn hóa”

Chị Liz kể lại, hồi mới vào học ở trường Cao đẳng Cộng đồng Oklahoma City, cố vấn học tập của chị ở trường đã gợi ý cho chị đăng ký các môn học về xã hội như: lịch sử, triết học… vì chưa có kinh nghiệm nên chị cũng làm theo. Đến khi vào học môn lịh sử, giảng viên của chị là một người đàn ông gốc Phi để râu rậm rạp với chất giọng địa phương rất khó nghe, thêm nữa râu của thầy lại dài và dày làm chị không thể nhìn khẩu hình để đoán xem thầy nói gì. Kết quả là, học phần đó dù đăng ký rất ít môn nhưng chị phải thu âm tiết học về nghe đi nghe lại, học ngày học đêm và rất vất vả mới có thể vượt qua những môn xã hội ấy.

Từ kinh nghiệm của mình chị Liz khuyên rằng, nếu mới đến Mỹ chưa lâu, sinh viên nên chọn những môn thiên về khoa học như Toán, vật lý, tin học… sẽ dễ học hơn. Thứ nhất vì kiến thức những môn này ban đầu khá cơ bản, nghe thầy giảng không hiểu thì cũng có thể tự mày mò trong sách. Còn với những môn học đòi hỏi hiểu đúng và hiểu sâu như các môn xã hội, nếu tiếng Anh chưa vững người học sẽ dễ nản chí và mất tự tin.

Cũng đừng “yes/no” tùy ý, nếu có gì chưa rõ hãy lập tức hỏi lại giáo viên, họ luôn sẵn sàng trả lời bất cứ câu hỏi nào. Nếu trên lớp không đủ giờ, hằng tuần giáo viên cũng sẽ có một khoảng thời gian nhất định để hỗ trợ sinh viên tại văn phòng của họ ở trường. Ngoài giảng viên, sinh viên cũng có thể đăng ký các lớp dạy kèm miễn phí do trường tổ chức, những lớp học này thường là do các thực tập sinh hoặc sinh viên khóa trên phụ trách. Nếu mới sang và chưa tự tin vào tiếng Anh của mình, chị Liz cho biết, sinh viên có thể đăng ký những lớp học tiếng Anh miễn phí do chính phủ tài trợ gọi là ESL . Những lớp học này thường tổ chức vào buổi tối và cuối tuần vì vậy sẽ rất thuận tiện.

“Một tips nữa tôi nghĩ cũng rất quan trọng đó là việc tham gia hội sinh viên quốc tế của trường. Tham gia các tổ chức này và có thêm nhiều mối quan hệ sẽ rất có lợi cho việc học. Từ những người đi trước mình sẽ có thêm nhiều kinh nghiệm về cách chọn môn học, biết giáo viên nào giảng hay, nói tiếng Anh dễ hiểu, và còn được hỗ trợ tìm việc làm thêm cũng như được nhận nhiều ưu đãi dành riêng cho du học sinh.

Chị Liz Phạm nói thêm, riêng với những sinh viên chọn các ngành liên quan tới sức khỏe như bác sĩ, y tá, điều dưỡng, dược sĩ như chị, ngoài đủ số tín chỉ tích lũy, có thư giới thiệu của giáo viên, thi đầu vào thì còn phải trải qua một vòng phỏng vấn mới đủ điều kiện vào chuyên ngành, đây cũng là vấn đề mà các bạn sinh viên phải lưu ý. Mục đích của vòng phỏng vấn này là để kiểm tra về định hướng, tinh thần trách nhiệm, kỹ năng tập trung, sự nhạy bén trong cách giải quyết vấn đề… tất cả những yếu tố này là cơ sở để trường học đánh giá về sự phù hợp của sinh viên với ngành học. Bởi hơn bao giờ hết, ngoài kỹ năng chuyên môn thì đạo đức và tinh thần trách nhiệm là yếu tố quan trọng hàng đầu tại các ngành nghề về lĩnh vực sức khỏe ở Mỹ.

“”Vòng phỏng vấn vừa là một bài kiểm tra tâm lý mà còn vừa là một cuộc đối thoại hai chiều. Nếu có bất kỳ thắc mắc gì, sinh viên cũng có thể nhân cơ hội này để tham khảo ý kiến của các thầy cô trong trường. Ngoài ra thì bí quyết duy nhất để vượt qua vòng phỏng vấn là thái độ bình tĩnh, tự tin và trả lời đúng trọng tâm câu hỏi với thái độ chân thành.” – chị Liz Nguyễn chia sẻ.

Học xong và còn thi lấy chứng chỉ hành nghề, ảnh minh hoạ: freepik

Cuối cùng, khi đã cầm trên tay tấm bằng Tiến sĩ dược nhưng chị Liz vẫn không được đi làm ngay. Chị chia sẻ, để được hành nghề ở Mỹ, sinh viên những ngành về lĩnh vực sức khỏe như chị sau khi tốt nghiệp đại học còn phải trải qua những kỳ thi lấy chứng chỉ hành nghề ở tiểu Bang hoặc liên Bang. Thậm chí, dù đã có chứng chỉ hành nghề ở Bang này nhưng đến làm việc ở một Bang khác vẫn phải thi lại. Chính vì vậy, khi quyết định chọn ngành học ở Mỹ, việc cân nhắc học ngành nào, lộ trình ra sao sinh viên nên tìm hiểu thật kỹ thông tin để dễ dàng ước lượng thời gian học, điều kiện kinh tế của mình có phù hợp hay không rồi hãy đưa ra sự lựa chọn cuối cùng.