Xem sitcom (hài kịch tình huống) của Mỹ quý vị có để ý là tiếng cười của khán giả trước những tình huống hài hước nghe rất thực không? Không tiếng cười nào giống tiếng cười nào, cười rất đúng lúc đúng chỗ, cười rất giòn dã trước những phân cảnh đặc biệt vui nhộn. Đúng như mọi người nghĩ rồi đấy đó là do khán giả được nhìn thấy diễn viên diễn trực tiếp. Đó cũng chính là đặc sản của sitcom Mỹ nửa cuối thập niên 90 đến đầu thập niên 2000.

Một sitcom đúng chuẩn được quay trong một phim trường có các bối cảnh như nhà ở, quán xá được dựng sẵn (đối với những buổi quay nội cảnh). Diễn viên cố định xuyên suốt các mùa (season), họ diễn trước nhiều máy quay và thu tiếng trực tiếp tại phim trường. Việc dựng phim cũng sẽ được thực hiện tại chỗ để kịp với tiến độ ra phim. Và điều đặc biệt là khán giả sẽ theo dõi quá trình quay phim như xem một vở kịch thực thụ. Họ sẽ được quan sát quá trình ekip sắp xếp cảnh quay, quá trình quay, thậm chí là cả những cảnh NG (cảnh quay hỏng – Not Good) – điều mà những khán giả xem các tập phim phát hành chính thức không được thấy. Khán giả sẽ cười trước những câu thoại hoặc biểu cảm hài hước của diễn viên. Nên nhớ là tiếng cười rất tự nhiên, khán giả không bị điều khiển phải cười hay là vỗ tay theo ý của điều phối viên.

Một góc trường quay, ảnh: Getty

Friends – một bộ phim sitcom tượng đài của Mỹ đã được quay trước rất nhiều khán giả. Sau mùa đầu tiên được phát sóng vào năm 1995, bộ phim đã tạo nên tiếng vang lớn, càng nhiều khán giả mong muốn được xem trực tiếp để nhìn dàn diễn viên ngoài đời. Quý vị có tin được không, danh tiếng của bộ 6 diễn viên khi đó được ví như Beatles thời hoàng kim. Từ mái tóc, trang sức, phụ kiện, quần áo,… của dàn diễn viên cho đến từng vật dụng trong phim đều được săn lùng rất ráo riết. Trước mỗi một buổi quay trực tiếp của Friends, từng diễn viên sẽ được giới thiệu và chạy ra sân khấu trong tiếng hò hét phấn khích của khán giả. Sự nổi tiếng của họ là hoàn toàn xứng đáng khi sự cống hiến cho bộ phim nhiều đến cỡ nào. Khán giả khi ấy không hề dễ tính, để lấy được tiếng cười của họ là một điều không dễ dù ở thời đại nào đi chăng nữa. Chưa kể với dòng phim sitcom thì áp lực về sự hài hước còn nhiều hơn gấp bội so với các dòng phim khác. Từng câu thoại phải hài hước, biểu cảm, cử chỉ, cách nhấn nhá phải thật duyên dáng thì mới đưa kịch bản lên tầm cao mới. Bộ phim đã hài nhưng duy trì sự hài hước đó lại càng khó khăn hơn. Trong nhiều buổi quay trực tiếp, các diễn viên phải tự thảo luận và thay đổi câu thoại sao cho đặc biệt vui nhộn và khó đoán. Đã có tình trạng câu thoại đã được thay đổi đến 3 lần mà khán giả vẫn chưa cười, diễn viên vô cùng áp lực và sau đó kịch bản phải đổi sang tình huống khác.

Tiếng cười được thu trực tiếp, ảnh: Getty.

Sự theo dõi của khán giả cũng đã đóng góp rất lớn đến kịch bản. Có thể nói những tuyến truyện chính sau này của bộ phim đều phụ thuộc hấu hết vào phản ứng của khán giả. Ví dụ như với cặp đôi Monica và Chandler trong Friends, ban đầu biên kịch chỉ muốn khai thác họ ở mức độ tán tỉnh nhau rồi dừng lại nhưng không ngờ sự “tác hợp” này lại quá “trúng tim đen” của khán giả. Cái khoảnh khắc Monica và Chandler cùng nằm trên một chiếc giường đã khiến khán giả hú hét và vỗ tay không ngớt ngay tại phim trường. Màn cổ vũ dài đến mức mà cả hai diễn viên chính không thể nào xả vai được, họ vẫn phải giữ nguyên biểu cảm của nhân vật mà chưa thể nói thêm được câu thoại nào vào lúc đó. Chính vì phản ứng quán nhiệt tình của khán giả mà biên kịch đã không ngần ngại cho cặp đôi đến với nhau và có một cái kết không thể nào viên mãn hơn trong phim. Như vậy có thể thấy tầm quan trọng của khán giả cũng như sự tôn trọng ý kiến người xem của ekip làm phim ngày đó đỉnh đến mức nào.

Sitcom ngày này đã phổ biến hơn ở nhiều nước, trong đó có Việt Nam nhưng đã không còn thịnh hành kiểu quay đúng chuẩn trước khán giả như xưa. Dù sitcom ngày nay vẫn chất lượng nhưng tiếng cười đã bớt tự nhiên rồi và đã có sự can thiệp nhiều từ máy móc. Có lẽ đã qua cái thời hoàng kim, cái thời mà diễn viên thăng hoa trong tiếng cười không ngớt của khán giả.